Baku Network platformasında Azerbaycan’da arabuluculuk kurumunun gelişimine adanan yeni bir analitik proje tanıtıldı. Programın konuğu, Mediasiya (Arabuluculuk) Şurası Yönetim Kurulu Başkanı, felsefe doktoru, doçent Nadir Adilov oldu. Akademisyen, ülkede bu hukuk alanındaki başvuruların dinamiği ve güncel eğilimler hakkında ayrıntılı bilgi verdi.
“Arabuluculuk yasası, vatandaşa yeni bir hak alanı açıyor”
Adilov’a göre, “Arabuluculuk Hakkında” Kanun, gerçekte daha önce yalnızca mahkemelere ait olan bazı yetkileri vatandaşa devrediyor. Artık aile ve iş uyuşmazlıkları mutlaka uzlaşma sürecinden geçiriliyor.
“Devlet, vatandaşa hakimin vereceği kararı kendi rızasıyla elde etme imkânı tanıyor. Esas olan, vatandaşın kendi haklarını bilmesi ve mekanizmayı doğru anlamasıdır,” dedi.
38 bin başvuru, 34 bini sonuçlandı
Adilov’un verdiği bilgiye göre, 2025 yılının ilk üç çeyreğinde arabuluculuk sistemine yaklaşık 38 bin başvuru yapıldı. Başvuruların çoğu aile içi anlaşmazlıklarla ilgilidir, ardından iş uyuşmazlıkları geliyor. Gönüllü medeni ve ticari davalarda ise güvenin kalıcı bir eğilime dönüştüğü görülüyor.
“Toplam başvurulardan 34 binden fazlası sonuçlandı. Ancak bunların yaklaşık yarısında taraflardan biri sürece katılmadığı için, arabulucu fiilen tek taraflı bir formatta çalışmak zorunda kaldı,” dedi.
620 uzlaşma anlaşması – çoğu aile davalarında
Söz konusu dönemde taraflar 620 uzlaşma anlaşması imzaladı. Bunların büyük bölümü aile davalarına, önemli bir kısmı iş uyuşmazlıklarına, kalanı ise ekonomik ve medeni anlaşmazlıklara ilişkindir.
“Eski gelenekler yıllarca süren çatışmaların kaynağı”
Adilov’a göre, yıllardır devam eden pek çok aile anlaşmazlığının temelinde eski gelenekler yatıyor: yirmi yıl önceki çeyiz, altın ya da ev eşyaları… Bunlar hukuki tıkanıklıklar yaratıyor ve aile fertlerini birbirine düşürüyor. Adilov, çözüm yolunu evlilik kaydı sırasında zorunlu evlilik sözleşmesinin uygulanmasında görüyor: “Bu, hem toplumsal hem de hukuki istikrar için önemli bir adım olur.”
Azerbaycan – Türk Dünyası Arabuluculuk Birliği’nin kurucu ortağı
Adilov, Azerbaycan’ın Türk Dünyası Arabuluculuk Birliği’nin kurucu ortaklarından biri olduğunu hatırlatarak, ülkenin Singapur Arabuluculuk Sözleşmesi’ne katılma yönünde çalışmalar yürüttüğünü belirtti. Bu adım, sınır ötesi ekonomik uyuşmazlıklarda yapılan uzlaşma anlaşmalarının tanınmasını ve uygulanmasını sağlayacak.
Arabucular Adalet Akademisi’nde yetişiyor
Arabulucuların eğitimi Azerbaycan Adalet Akademisi aracılığıyla yürütülüyor: temel ve uzmanlık kursları, ayrıca her iki yılda bir zorunlu hizmet içi eğitim programları düzenleniyor. Şu anda sistemde yaklaşık 400 arabulucu faaliyet gösteriyor, ancak 300’den fazla kişi standartları karşılamadığı için sistemden çıkarılmış durumda.
“Arabuluculuk artık sadece hukuki değil, sosyal bir araç”
Adilov’un vurguladığı gibi, arabuluculuk artık yalnızca bir hukuki araç değil; aynı zamanda yıkıcı anlaşmazlıkları gündelik yaşamın dışına taşımaya yardımcı olan bir sosyal mekanizmaya dönüşmüş durumda.
