Büyük siyasette bazen füzeler, gaz boru hatları ya da sınır kapıları patlamaz. Bazen bir sembol patlar. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski'ye 2023 yılında Ukrayna'nın Rus agresyonuna karşı direnişinin bir takdir nişanesi olarak verilen, Polonya'nın en yüksek devlet ödülü Beyaz Kartal Nişanı ile yaşanan tam olarak buydu. Üç yıl sonra aynı nişan, bir güven simgesi olmaktan çıkıp kamusal bir aşağılamanın, tarihi bir suçlamanın ve diplomatik bir kopuşun konusu haline geldi.
19 Haziran 2026'da Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Zelenski'yi Beyaz Kartal Nişanı'ndan mahrum bıraktığını açıkladı. Resmi gerekçe, Ukrayna Cumhurbaşkanı'nın Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Özel Harekat Kuvvetleri'nin birimlerinden birine "UPA Kahramanları" onursal adını verme kararıydı. Kiev için bu, ulusal askeri geleneği ihya etme politikasının bir parçasıydı. Varşova için ise Volyn trajedisi ve İkinci Dünya Savaşı yıllarında Polonyalıların kitlesel olarak katledilmesiyle bağlantılı tarihi hafızaya vurulmuş acı verici bir darbeydi.
Ancak krizin gerçek boyutu Nawrocki'nin açıklaması anında değil, ertesi gün Zelenski'nin tartışmaya, kendini savunmaya ya da hukuki bir yazışmaya girmemesiyle anlaşıldı. Zelenski, nişanı Ukrayna'nın en büyük özel lojistik şirketi olan "Nova Poşta" aracılığıyla geri gönderdi ve ödülün fotoğrafını posta makbuzuyla birlikte yayımladı.
Bu, soğuk, hesaplanmış ve son derece sert bir siyasi jestti. Zelenski Varşova'ya fiilen şunu söyledi: Eğer Polonya'nın en yüksek ödülü Katerina II, Benito Mussolini ve Gerhard Schröder gibi isimlerle tarihi aynı sırada kalabiliyor ama Rus ordusunu dizginleyen bir ülkenin cumhurbaşkanında kalamıyorsa, Ukrayna buna tutunmayacaktır.
İşte tam bu noktada tartışma, bir ödül tartışması olmaktan çıktı. Bu, Ukrayna'ya tarihi hafızasını dikte etmeye kimin hakkı olduğu, müttefike olan minnettarlığın nerede bittiği ve siyasi baskının nerede başladığı, ayrıca Doğu Avrupa'nın geçmişin bugüne yeniden galip gelmesi için ne kadar bedel ödemeye hazır olduğu konusunda bir tartışmaya dönüştü.
Zelenski neden kelimelerle değil de kargoyla vurdu
Ukrayna siyasi kültüründe jest, çoğunlukla açıklamadan daha önemlidir. Zelenski bunu herkesten daha iyi anlıyor. Nawrocki'ye verdiği yanıt, duygusal bir patlama olarak değil, titizlikle kurgulanmış bir siyasi sahne olarak inşa edildi.
Birinci unsur, nişanın bizzat gönderilmesidir. Zelenski, Polonya'nın hukuki prosedürlerinin tamamlanmasını, kararın Monitor Polski'de yayımlanmasını veya gerekirse Başbakan Donald Tusk'ın imzasını beklemedi. İnisiyatifi ele geçirdi. Nawrocki ödülü kamusal alanda geri almak istiyordu, Zelenski ise onu kamusal alanda kendisi iade etti.
İkinci unsur, ifadedir. Ukrayna Cumhurbaşkanı, 2023 yılında nişanın o dönemde de belirtildiği gibi sadece şahsına değil, Ukrayna halkına ve Ukrayna ordusuna hitaben verildiğini vurguladı. Dolayısıyla onun mantığına göre Nawrocki'nin kararı tek bir siyasetçiyi değil, savaşan tüm bir ülkenin sembolik statüsünü vurdu.
Üçüncü unsur, Polonya halkına teşekkürdür. Bu tesadüfi bir diplomatik nezaket değildir. Polonya toplumunda birkaç yıldır Ukraynalı mülteciler, tahıl çatışmaları, iş gücü piyasasındaki rekabet ve Kiev'in Varşova'ya yeterince minnettar olmadığı algısı nedeniyle hoşnutsuzluk büyüyor. Zelenski bu saldırı hattını doğrudan kapattı: Ukrayna, Polonya'nın dayanışmasını unutmuyor ancak aşağılanmayı da kabul etmiyor.
Dördüncü unsur ise "Nova Poşta" detayıdır. İlk bakışta bu gündelik bir ayrıntıdır. Gerçekte ise güçlü bir siyasi semboldür. Savaş koşullarında Ukrayna lojistiği ulusal direncin bir parçası haline geldi. "Nova Poşta" sadece paketleri değil, saldırılar altında yaşayan bir ülkenin gündelik normalliğini taşıyor. Rusya'nın bu şirketin lojistik terminallerine yönelik saldırıları, Ukrayna algısında uzun süredir bir işletmeye değil, toplumun sinir sistemine yönelik darbeler olarak görülüyor. Polonya nişanını tam da bu altyapı üzerinden gönderen Zelenski, ödülün iadesini Ukrayna'nın iç gücünün bir gösterisine dönüştürdü: Ukrayna, bir müttefikten gelen aşağılanmayı bile işleyen bir askeri cephe arkası üzerinden resmileştiriyor.
Nawrocki Polonya siyasetinin en acı veren düğmesine bastı
Karol Nawrocki boşlukta hareket etmedi. Polonya siyaseti uzun süredir sağa kayıyor ve Ukrayna konusu, 2022 yılının ahlaki mutabakatından yavaş yavaş iç mücadelenin toksik bir alanına dönüşüyor.
Rusya'nın tam ölçekli agresyonunun ilk aylarında Polonya, Ukrayna için sadece bir müttefik değildi. Cephe arkası, insani koridor, askeri transit merkezi ve Avrupa'daki siyasi avukat oldu. Polonya üzerinden mülteciler, askeri teçhizatlar, mühimmatlar ve diplomatik destek geçti. Varşova, Ukrayna konusunda ana Avrupa uzmanı ve Orta Avrupa'nın lideri olmak istiyordu.
Ancak tarihi hafıza Polonya siyasetinde hiçbir zaman kaybolmadı. Volyn trajedisi, Polonya-Ukrayna ilişkilerinin en ağır konularından biri olmaya devam ediyor. Polonya toplumunun önemli bir kısmı için UPA, Sovyet karşıtı bir yeraltı örgütü ya da bağımsızlık mücadelesinin sembolü değil, Polonya halkına yönelik kitlesel şiddetle bağlantılı bir yapıdır. Ukrayna toplumunun önemli bir kısmı için ise UPA, anti-emperyalist, anti-Sovyet ve ulusal kurtuluş geleneğinin bir parçasıdır. Bu iki hafıza sadece farklılaşmıyor. Bunlar duygusal kod düzeyinde birbiriyle bağdaşmıyor.
Zelenski, Ukrayna birimine "UPA Kahramanları" adını vererek Kiev'de askeri sembolizmin dahili bir tasarrufu olarak görülebilecek bir adım attı. Varşova'da ise bu bir meydan okuma olarak algılandı. Nawrocki, özellikle Polonya iç siyasetinin 2027 parlamento seçimlerine hazırlık moduna girdiği bir dönemde bu meydan okumayı cevapsız bırakamazdı.
Sonuç olarak Polonya Cumhurbaşkanı diplomatik bir kanalı, kapalı bir görüşmeyi ya da tarihi bir uzlaşı formülü üzerinde anlaşma girişimini seçmedi. Kamusal bir yaptırımı, yani en yüksek ödülden mahrum bırakmayı seçti. Bu, Polonya kamuoyuna yönelik hesaplanmış bir adımdı. Ancak bu adımın sonuçları anında Polonya sınırlarının çok ötesine geçti.
Tusk, Nawrocki'nin kendisi için kurduğu tuzağa düştü
Bu krizdeki en zor pozisyon Zelenski'nin ve hatta Nawrocki'nin değil. En zor pozisyon Polonya Başbakanı Donald Tusk'ındır.
Polonya'nın anayasal yapısı durumu hukuken muğlak kılıyor. Polonya Cumhurbaşkanı nişanları verir ancak en yüksek ödülden mahrum bırakma konusu prosedüre takılır. Bazı Polonyalı hukukçular, cumhurbaşkanının tasarruflarının, istisnalar listesinde yer almadığı takdirde başbakanın eş imzasını gerektirdiğini belirtiyor. Ödül verilmesi bu listeye dahildir, ancak ödülden mahrum bırakma dahil değildir. Diğerleri ise ödüllendirilen kişinin kendisini ödüle layık olmayan bir duruma düşüren bir eylemde bulunması halinde cumhurbaşkanına kişiyi nişandan mahrum bırakma yetkisi veren ödüller kanununa atıfta bulunuyor.
Başka bir deyişle Nawrocki siyasi bir açıklama yaptı ancak kararın nihai hukuki kaderi Polonya devlet mekanizmasına bağlı kalmaya devam ediyor. Karar Monitor Polski'de yayımlanmadığı sürece Zelenski'nin Beyaz Kartal Nişanı hamili olarak statüsü hakkındaki soru açık kalmaktadır.
Tusk için bu bir zugzwang durumudur. Eğer Nawrocki'nin kararını engellerse, muhalifleri onu Polonya'nın tarihi hafızasını hiçe saymakla ve Kiev'e taviz vermekle suçlayacaktır. Mevcut Polonya atmosferinde "Ukrayna yanlısı siyasetçi" etiketi artık her zaman bir iltifat olarak algılanmıyor. Sağ seçmen için bu giderek daha fazla bir suçlamaya dönüşüyor.
Eğer Tusk kararı onaylarsa, Nawrocki'nin siyasi zaferini kabul etmiş olacak ve fiilen Kiev'e baskı yapma mantığına katılacaktır. Bu durum Ukrayna ile ilişkileri kötüleştirecek, Polonya'nın Avrupa siyasetindeki hırslarına darbe vuracak ve Berlin, Paris ve Londra'ya Varşova'yı gelecekteki müzakere formatlarından uzaklaştırmak için ek bir argüman sunacaktır.
Başbakan odadaki yetişkin pozisyonunu almaya çalıştı. Polonya ile Ukrayna arasındaki çatışmanın Putin'i sevindirdiğini ve müttefikleri şoke ettiğini, iki ülke cumhurbaşkanlarının görevinin ise gerilimi tırmandırmak değil, duyguların hararetini düşürmek olduğunu yazdı. Ancak bu cümle ana soruyu çözmüyor: Tusk, Nawrocki'nin siyasi çizgisini imzalayacak mı yoksa durduracak mı?
Gdansk Ukrayna'nın yeniden inşasının vitrini olacaktı. Şimdi krizin dekoru olma riski taşıyor
Bu skandalı özellikle tehlikeli kılan şey takvimdir. Nawrocki'nin kararından birkaç gün sonra, 25-26 Haziran 2026 tarihlerinde Gdansk'ta Ukrayna'nın yeniden inşasına yönelik büyük bir uluslararası konferans olan Ukraine Recovery Conference gerçekleştirilecektir.
Kiev için bu etkinlik stratejik bir öneme sahiptir. Ukrayna'nın sadece silahlara ve güvenlik garantilerine değil, aynı zamanda enerjinin, kritik altyapının, lojistiğin, konutların, sanayinin ve şehirlerin yeniden inşası için paraya ihtiyacı var. Yıllar süren savaştan sonra mevzubahis olan makyaj bir onarım değil, Rus darbeleriyle yıpranmış bir ekonominin yeniden başlatılmasıdır.
Polonya için konferans en az o kadar önemlidir. Varşova, Ukrayna'nın yeniden inşasında ana Avrupa arabulucusu rolünü sağlamlaştırmayı umuyor. Polonya iş dünyası gelecekteki milyarlarca dolarlık sözleşmelerde yer almak istiyor. Polonya diplomasisi, Ukrayna'yı ve bölgeyi Almanya, Fransa veya Brüksel kurumlarından ziyade Polonya'nın daha iyi anladığını kanıtlamak istiyor.
Skandaldan önce kilit katılımcılar arasında Donald Tusk, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Volodimir Zelenski ve Polonya medyasının bildirdiğine göre Almanya Başbakanı Friedrich Merz'in yer alması bekleniyordu. Ancak şimdi Zelenski'nin katılımı siyasi olarak hassas bir hal aldı. Eğer gelirse, her fotoğraf, her el sıkışma ve her kelime nişan etrafındaki çatışma üzerinden okunacaktır. Eğer gelmezse, konferansın statüsü keskin bir şekilde düşecektir.
Gdansk birliği göstermeliydi. Şimdi ise bir çatlağı gösterebilir. Üstelik hem Tusk hem de Nawrocki için sembolik öneme sahip bir şehirde. Bu durum, konferansı bir ekonomik forumdan ziyade siyasi bir teste dönüştürüyor: Polonya, Ukrayna ile aynı anda geçmiş hakkında tartışıp onunla geleceği inşa etme kapasitesine sahip midir?
Ukrayna elitleri bölünmeyle değil, bir dayanışma zincirleme reaksiyonuyla karşılık verdi
Varşova'nın hesabı eğer Zelenski'yi içeride baskı altına almak idiyse, bu hesap tutmadı. Tam tersi gerçekleşti. Normalde son derece çatışmalı olan Ukrayna siyasi eliti, bu olayda nümayişkarane bir şekilde tek bir saf oluşturmaya başladı.
İlk olarak Zelenski Beyaz Kartal Nişanı'nı iade etti. Ardından, bu ödülü ta 1997 yılında almış olan Leonid Kuçma aynı nişandan vazgeçme kararını açıkladı. Kuçma'nın açıklaması bilhassa önemlidir, çünkü 2003 yılında Polonya Cumhurbaşkanı Aleksander Kwasniewski ile birlikte Polonya-Ukrayna uzlaşısının "Affediyoruz ve af diliyoruz" formülünü ileri süren kişi bizzat kendisiydi. Bu, iki ülkenin acı hatıraları yok etmeye değil, onları geleceğin siyasi çerçevesine oturtmaya çalıştığı nadir anlardan biriydi.
Kuçma şimdi üzüntü ve endişeden bahsediyor. Onun düşüncesi son derece yalındır: Düşman saldırdığında durum başkadır; husumet dostları ayırdığında durum başkadır; eğer bu dostları ortak bir tehlike tehdit ediyorsa bu daha da korkunçtur.
Viktor Yuşçenko da nişanı reddederek, ödülün sadece belirli bir kişiye değil, Ukrayna halkına yönelik bir saygı nişanesi olduğunu vurguladı. Zelenski'nin en büyük siyasi rakiplerinden biri olan Petro Poroşenko da Beyaz Kartal'dan vazgeçti ve Nawrocki'nin kararını hatalı olarak nitelendirdi. Onun argümanı doğrudan ve netti: Kremlin, Ukrayna ve Polonya'nın birliğini zayıf düşüren her şeyi her zaman memnuniyetle karşılar. Poroşenko'ya göre, eğer Ukraynalılar ve Polonyalılar geçmiş yüzünden kavga ederlerse, geleceği bir başkası kazanacaktır.
Ardından diğer reddiyeler geldi. Dışişleri Bakanı Andriy Sibiga, Polonya Cumhuriyeti Liyakat Nişanı Komutan Haçı'nı muhafaza etme imkanı görmediğini beyan etti. Kirilo Budanov, aynı nişanın Altın Subay Haçı'nı reddetti. Ukrayna'nın Polonya Büyükelçisi Vasıl Bodnar da bu hatta katıldı.
Böylece bir "nişanlar savaşı" doğdu. Ancak Ukrayna için bu sadece duygusal bir internet akımı değildir. Bu, Varşova'ya verilmiş bir sinyaldir: Zelenski ile olan tartışma, tek bir siyasetçi ile olan bir tartışma olarak algılanmayacaktır. Bu, savaşan bir ülkeye yönelik bir baskı olarak algılanacaktır.
Nawrocki'nin en büyük hatası: Zelenski'nin muhaliflerini bile kendisine karşı birleştirdi
Ukrayna içinde Zelenski yoğun ve sert bir şekilde eleştiriliyor. Yönetim tarzı, kadro politikası, muhalefetle olan çatışmaları, askeri stratejisi, yolsuzluk riskleri ve gücün merkezileşmesi nedeniyle eleştiriliyor. Ancak dışarıdan sembolik bir baskı geldiği anda Ukrayna siyaseti çoğunlukla tek bir savunma yumruğu halinde kenetleniyor.
Zelenski'nin Şubat 2025'te Oval Ofis'te ABD Başkanı Trump ve JD Vance ile yaşadığı ağız dalaşından sonra da böyle olmuştu. O dönemde cumhurbaşkanını ülke içinde zayıflatabilecek olan çatışma, Ukrayna toplumunu geçici olarak onun etrafında kenetlemişti. Şimdi de benzer bir etki yaşanıyor.
Nawrocki belki de Zelenski'yi cezalandırmak istemişti. Ancak Ukrayna'nın tepkisi gösteriyor ki, cezalandırılmış hisseden sadece Zelenski olmadı. Ordu, devlet, toplum, gaziler, diplomatlar ve hatta cumhurbaşkanının siyasi rakipleri bile kendilerini cezalandırılmış hissetti.
Bu önemli bir psikolojik kırılmadır. Büyük bir savaş sırasında ülke, dışarıdan kendisine ahlak dersi verilmesi yönündeki her türlü girişime karşı bilhassa hassas bir tepki veriyor. Polonyalılar için UPA meselesi bir tarihi adalet meselesidir. Ukraynalılar için ise Rus agresyonunun yaşandığı bir sırada Polonya'nın gösterdiği tepki, savaşan bir ülkeden sembollerini başkasının hafızasına göre yeniden yazmasını talep eden bir müttefikin zamansız baskısı olarak görünüyor.
Ukrayna'nın tepkisinin bu kadar sert olmasının nedeni tam olarak budur. Kiev'de, Varşova'nın kötü bir zaman, kötü bir araç ve kötü bir üslup seçtiği düşünülüyor.
Kremlin ancak hayal edebileceği bir hediye aldı
Bu hikayede hiçbir şey yapmadığı halde halihazırda kazanan üçüncü bir katılımcı var. Bu da Moskova'dır.
Rusya yıllardır Ukrayna ile Batılı müttefikleri arasında bir çatlak oluşturmak için çalışıyor. Kremlin için Polonya-Ukrayna çatışması idealdir: Askeri bir operasyon gerektirmez, yeni yaptırım delme yolları gerektirmez, istihbarat şaheseri gerektirmez. Müttefiklerin geçmiş hakkında, mevcut tehditten daha yüksek sesle tartışmaya başlaması yeterlidir.
Moskova bu krizi aynı anda birkaç yönde kullanabilir.
Birincisi, propaganda yönüdür. Rus medyası, Ukrayna'yı en yakın müttefikleriyle bile kavga eden bir ülke olarak gösterme fırsatı yakalıyor. Polonya ise bu süreçte Ukraynalılardan bıkmış ve "gözü açılmış" bir devlet olarak resmedilecektir.
İkincisi, diplomatik yöndür. Kiev ile Varşova arasındaki her türlü anlaşmazlık Ukrayna'nın AB ve NATO'daki pozisyonlarını zayıflatır. Polonya; lojistik, siyaset ve askeri transit için kritik öneme sahip bir ülke olmayı sürdürüyor.
Üçüncüsü, psikolojik yöndür. Ukraynalılara müttefiklerin güvenilmez olduğu, Polonyalılara ise Ukraynalıların nankör olduğu telkin edilecektir. Avrupalılara da Ukrayna'ya yardımın genişletilmesinin iç çatışmalar getirdiği fikri aşılanacaktır.
Dördüncüsü, stratejik yöndür. Eğer Polonya, Ukrayna'nın ana güvenilir ortağı statüsünü kaybederse, gelecekteki müzakerelerde onun yerini başka oyuncular alabilir. Bu Rusya için avantajlıdır, çünkü Ukrayna yanlısı kamp içindeki anlaşmazlıklar ne kadar çok olursa, Moskova'nın kendi gündemini dayatması o kadar kolaylaşır.
Poroşenko, Dmitri Medvedev'in Nawrocki'nin kararını çoktan memnuniyetle karşıladığını hatırlatarak buna doğrudan işaret etti. Siyasette bu tür tebrikler nadiren tesadüfi olur. Eğer Moskova Polonya Cumhurbaşkanı'nın adımını alkışlıyorsa, Varşova'nın bunun nedenini düşünmesi gerekirdi.
Tarihi hafıza iç siyasetin silahı haline geldi
Krizin ana siniri nişan değildir. Ana sinir, tarihin güncel mücadelenin bir aracına dönüştürülmesidir.
Polonya'nın Volyn hakkındaki hafızasına hakkı vardır. Ukraynalılar, Polonya toplumu için açık bir yara olarak kalan bir trajediyi Polonyalıların unutmasını talep edemezler. Ancak Polonya da Ukrayna'dan, savaşın ortasında kendi ulusal direniş versiyonundan sırf bu versiyon komşusu için acı verici diye vazgeçmesini talep edemez.
Sorun şu ki, her iki taraf da sadece komşusuyla konuşmuyor. Onlar kendi iç seçmenleriyle konuşuyorlar. Nawrocki, sağ talebin ve Ukrayna yorgunluğunun büyüdüğü Polonya toplumuyla konuşuyor. Zelenski ise her gün Rus darbelerine maruz kaldığı bir sırada müttefikinden gelecek ahlaki ültimatomları kabul etmeye hazır olmayan Ukrayna toplumuyla konuşuyor.
Böylece hafıza bir uzlaşı alanı olmaktan çıkıyor. Bir mobilizasyon kaynağı haline geliyor. Polonyalı siyasetçiler UPA'yı ulusal onurlarını göstermek için kullanıyorlar. Ukraynalı siyasetçiler Polonya'ya verilen cevabı egemenliklerini göstermek için kullanıyorlar. Her iki taraf da ilkelerden bahsediyor. Ancak sonuçta bir güven krizi elde ediyorlar.
Asıl tehlike tam olarak burada yatmaktadır. 2022 yılından sonra Polonya-Ukrayna ilişkileri şu formül üzerine kurulmuştu: Ortak tehdit, eski kırgınlıklardan daha önemlidir. Şimdi bu formül çatladı. Eski kırgınlıklar bir tarih komisyonunun konusu olarak değil, cumhurbaşkanlığı siyasetinin bir aracı olarak geri döndü.
Rzeszów, AB ve bir milyon Ukraynalı: Kriz nerede artık sembolik olmaktan çıkabilir
Çatışma şimdilik sembolik görünüyor: nişanlar, açıklamalar, paylaşımlar, fotoğraflar, diplomatik jestler. Ancak olası sonuçları tamamen somuttur.
Birinci düzey lojistiktir. Polonya'nın Rzeszów şehri ve buradaki havalimanı, Batı'nın Ukrayna'ya yönelik yardımının kilit merkezi haline geldi. Marjinal siyasetçilerden gelse bile, bu altyapının sabote edilmesi veya kısıtlanmasıyla ilgili her türlü konuşma Rusya'nın çıkarına hizmet eder. Ukrayna'nın savaşı; rotalara, depolara, transite, bakıma ve komşuların siyasi iradesine bağlıdır.
İkinci düzey, Ukrayna'nın AB'ye katılım müzakereleridir. Polonya, Kiev'in avukatı olabileceği gibi, tarihi meseleleri bir baskı aracı olarak kullanacak bir ülkeye de dönüşebilir. Polonya siyaset sahnesinde bu tür çağrılar şimdiden duyulmaya başlandı. Henüz devlet politikası haline gelmediler, ancak seçimler öncesinde radikal tezler sıklıkla çeperden merkeze taşınır.
Üçüncü düzey, Polonya'daki Ukraynalılardır. Polonya topraklarında yaklaşık bir milyon Ukrayna vatandaşı bulunuyor. Onlar için atmosferin kötüleşmesi soyut bir diplomasi değil, günlük bir gerçekliktir: iş yerindeki, okullardaki, devlet kurumlarındaki, medyadaki, toplu taşımadaki tutumlar. Ukrayna karşıtı duygular, önde gelen partiler tarafından körüklenmeye başlarsa, hızla tam da bu insanları vuracaktır.
Dördüncü düzey, Avrupa güvenlik mimarisidir. Polonya uzun süre Ukrayna meselesinde kilit bölgesel merkez rolünü üstlenmeye çalıştı. Ancak Kiev ile Varşova arasındaki güven azalırsa Berlin, Paris ve Londra, Polonya olmadan müzakere formatları oluşturma fırsatı elde eder. Ukrayna, Almanya, Fransa ve İngiltere'nin katılımıyla gerçekleşen barış süreci görüşmeleri, Varşova'nın her zaman masanın merkezinde yer almadığını zaten gösterdi.
Başka bir deyişle, bir nişan üzerindeki tartışma madalya arşivinde değil, Avrupa dengesinin gerçek anlamda yeniden yapılanmasıyla sonuçlanabilir.
Eski dostluk formülü neden artık yeterli değil
Polonya-Ukrayna ilişkileri uzun süre dramatik ama anlaşılır bir yapıya dayandı. Polonya, Rusya'ya karşı Ukrayna'yı destekler. Ukrayna, desteği için Polonya'ya teşekkür eder. Tarihi tartışmalar ertelenir. Gelecek, geçmişten daha önemlidir.
Bu formül, büyük savaşın ilk yıllarında işe yaradı ancak geçiciydi. Derindeki çelişkileri çözmedi. Onları sadece Rus tehdidinin baskısı altında dondurdu.
Şimdi açıkça görülüyor ki, Kiev ve Varşova ilişkilerinin yeni bir temele ihtiyacı var. Güzel deklarasyonlara değil, iki ülkenin geçmişi aynı anda nasıl hatırlayacağı ve bugünün güvenliğini nasıl yok etmeyeceği konusunda sert bir siyasi anlaşmaya ihtiyaç var.
Böyle bir anlaşma birkaç ilkeyi içermelidir.
Birincisi: Hiçbir taraf, tarihi hafızayı diğer tarafı kamuoyu önünde aşağılama aracı olarak kullanmamalıdır.
İkincisi: Mezardan çıkarma, anıtlar, arşivler ve tarihi değerlendirmelerle ilgili konular cumhurbaşkanlığı demorşları vasıtasıyla değil, istikrarlı devletler arası mekanizmalar aracılığıyla çözülmelidir.
Üçüncüsü: Ukrayna'ya yönelik askeri ve lojistik destek, tarihi çatışmaların rehinesi haline gelemez.
Dördüncüsü: Kiev, Polonya'nın Volyn konusundaki hafızasının sağcı siyasetçilerin bir hevesi olmadığını anlamalıdır. Bu, ciddi bir ulusal travmadır.
Beşincisi: Varşova, savaşan Ukrayna'nın kendi sembolizmi konusundaki dış dikteleri, özellikle de bu dikte bir ceza olarak biçimlendirilmişse kabul etmeyeceğini anlamalıdır.
Böyle yeni bir formül olmadan krizler tekrarlanacaktır. Bugün bu, Beyaz Kartal Nişanı'dır. Yarın bir havalimanı, sınır, tahıl, AB, mülteciler, anıtlar, okul müfredatları veya askeri isimler olabilir.
Beyaz kartal artık eskisi gibi dönmeyecek
Hukuki olarak Nawrocki'nin kararı askıda kalsa bile, Tusk bir uzlaşı bulsa bile, Zelenskiy Gdansk'ta video bağlantısıyla veya bizzat yer alsa bile, artık eski durum ortada yok.
Beyaz Kartal Nişanı, Ukrayna algısında sadece bir Polonya ödülü olmaktan çıktı. İttifakın tarihi politika tarafından ne kadar çabuk zehirlenebileceğinin bir sembolü haline geldi. Polonya için bu kriz, ulusal hafızanın savunulması ile siyasi olarak kendine zarar verme arasındaki farkı ayırt etme yeteneğinin bir testi oldu. Ukrayna için ise sert yanıt verme ama köprüleri tamamen yakmama yeteneğinin bir testi oldu.
Bu hikayedeki en endişe verici şey Kiev ve Varşova'nın tartışmış olması değil. Müttefikler arasındaki tartışmalar kaçınılmazdır. Endişe verici olan başka bir şeydir: Her iki taraf da bu tartışmaya, Rusya'nın savaşı sürdürdüğü, Avrupa'nın yeni bir güvenlik konfigürasyonu aradığı ve Ukrayna'nın dış desteğin maksimum konsantrasyonuna ihtiyaç duyduğu bir dönemde girdi.
Beyaz Kartal en yüksek güveni sembolize etmeliydi. Şimdi ise güven eksikliğini sembolize ediyor. Kiev'den Varşova'ya dönüşü bir dönemin sonu değil, Polonya-Ukrayna ilişkilerinde yeni ve daha soğuk bir aşamanın başlangıcıdır.
Ancak bu krizin hala bir çıkış yolu var. Bu yol, Ukrayna'nın kendi hafızasından vazgeçmesi değildir. Polonya'nın da kendi hafızasından vazgeçmesi değildir. Çıkış yolu, her iki ülkenin de şunu kabul etmesidir: Eğer geçmiş yeniden ana savaş alanı haline gelirse, geleceği ne Kiev ne de Varşova kazanacaktır.
Onu Moskova kazanacaktır.