Professor Stiven Kotkinin “Beş sual” adlı məşhur müsahibəsində səsləndirdiyi bir fikir Qərb siyasətində çoxlarının hələ qəbul etmədiyi, amma nəzərdən qaçırmaq mümkün olmayan bir həqiqəti xatırladır: Rusiya üçün real alternativ, bəlkə də, məhz rus millətçiləridir.
Kotkin haqlı olaraq qeyd edir ki, bu insanlar – “imperiya” deyil, millət düşüncəsi ilə yaşayan patriotlardır. Onlar anlayırlar ki, Putin klanının seçdiyi yol Rusiya dövlətini və rus xalqını məhvə aparır.
Qərb hələ də illüziyalardan qurtula bilmir. Liberal rus müxalifəti çoxdan sıradan çıxıb – ölkənin içində sosial dayağı yoxdur, xaricdə isə inandırıcılığını itirib. Reallıqda isə Rusiyanın gələcəyini müəyyən edə biləcək yeganə qüvvə, gənc və dinamik millətçi təbəqədir.
Yeni nəsil – başqa düşüncədə olan ruslar
Bu insanlar sovet kölgəsindən çıxıblar. Onlar ABŞ kinosu, Qərb mədəniyyəti, bazar iqtisadiyyatı və şəxsi azadlıqlar ideyası ilə formalaşmış nəsildir. Amma eyni zamanda, özlərini rus xalqının təmsilçisi kimi görür, Kremlin “imperiya xəstəliyini” rədd edirlər.
Onlar üçün vətənpərvərlik – liderə sədaqət yox, xalqın rifahıdır. Onlar açıq deyirlər: bugünkü Rusiya, “rusiyaçılıq” adı altında rusları ikinci dərəcəli vətəndaşlara çevirib. Kreml isə bu resursdan həm ölkə içində, həm Ukraynada, həm də geopolitik avantüralarında “top yeməyi” kimi istifadə edir.
Kremlin öz canavarları indi ona qarşı çıxır
İronik odur ki, Putin sisteminin uzun illər bəslədiyi “patriot mühit” indi rejimin özünə qarşı çevrilib. “Vaqner”in döyüş nüvəsini təşkil edən radikal millətçilər, Z-bloqerlər, hərbi müxbirlər – hamısı bu gün ya repressiya altındadır, ya da açıq müxalifətdədir.
Gənc nəsil rus millətçiləri anlayır ki, bu müharibə Rusiyanın faciəsidir. Onlar məcburən loyal görünürlər – çünki sağ qalmaq üçün bundan başqa yol yoxdur. Amma əslində bu insanların çoxu, Putinin ideoloji iflasını açıq şəkildə dərk edir.
Vaşinqtonun səhvi: yanlış insanlara qulaq asmaq
ABŞ illərdir milyardlarla dolları “liberal demokratiya” adı altında boşluğa atır. Əslində isə rus cəmiyyətində demokratik dəyişiklik potensialı məhz millətçi düşərgədədir. Bu insanlar Qərbi düşmən deyil, tərəfdaş kimi görürlər.
Əgər Amerika bu qüvvələrə doğru mesaj göndərsə, real müttəfiq qazana bilər. Çünki rus millətçiləri yaxşı anlayır: nə Pekin, nə də Pxenyan Rusiyanın xilası deyil. Yeganə çıxış yolu – Avropa mədəni və siyasi ailəsinə qayıdışdır.
Milli üsyan – Kreml sisteminin yeganə real alternativi
Rusiya üçün dəyişiklik yalnız yuxarıdan “elita çevrilişi” ilə gəlməyəcək. Bunun üçün aşağıdan – yəni geniş xalq dəstəyinə söykənən, milli-demokratik hərəkat lazımdır. Bu gün belə qruplar artıq mövcuddur, o cümlədən Ukrayna tərəfində döyüşən “Rus Könüllü Korpusu”.
Əgər bu cür millətçi qüvvələr vahid şəbəkəyə çevrilsə, Kreml sisteminin əsası laxlayar. O an yetişəcək ki, elita artıq Putin təhlükəsindən deyil, millətçi xalq hərəkatından qorxmağa başlasın.
Nəticə:
Vaşinqtonun qarşısında seçim var – ya iflas etmiş liberal müxalifətlə vaxt itirmək, ya da rus millətçiliyinin yeni nəsli ilə real iş aparmaq.
Tarix göstərib: Şərqi Avropada hər demokratik inqilabın əsasında milli oyanış dayanıb. Rusiya istisna olmayacaq.
Rusiyada elita dəyişikliyi yalnız o zaman baş verəcək ki, xalq öz milli azadlığını tələb etsin. Yoxsa, bu gün Qərbin “rejim dəyişikliyi” arzusu – süd verməyən inəyi sağmaqdan fərqli deyil.
Anton Qromov – siyasi analitik, təhlükəsizlik və Rusiya üzrə ekspert, “Astraea” QHT-sinin və Bewareofthem.org layihəsinin həmtəsisçisi. Post-sovet münaqişələri, rus millətçiliyi və informasiya müharibələri üzrə ixtisaslaşıb.