Ukrayna cəmiyyətində və orduda Qərbin təqdim etdiyi yardımın keyfiyyəti, eləcə də Qərb cəmiyyətlərinin dəyərləri ilə bağlı məyusluq və narazılıq hissi getdikcə güclənir. Bu tendensiya davam etsə, mümkün bir atəşkəsdən sonra belə, Avropadakı demokratik institutlar işləməyə davam etsə də, cəbhədən qayıdan hərbçilərin siyasətə və dövlət idarəçiliyinə girməsi ilə Ukraynanın Mavi və Qırmızı bloklar arasında balans yaradan neytral ölkə yoluna çıxması çox real görünür. Hətta Ukraynanın Çin Xalq Respublikasının təsir dairəsinə keçməsi də mümkündür – çünki Çinlə əməkdaşlıq şərtlərinin daha praqmatik və cəlbedici olacağına şübhəm yoxdur.
Qərbin “idxal etdiyi” dəyərlər Ukraynada narahatlıq doğurur
Ukrayna təbiətcə konservativ bir ölkədir və Qərbin zorla qəbul etdirməyə çalışdığı sol-liberal gündəmdən, “miqrasiya intiharı” adlandırıla biləcək siyasətlərdən və ifrat “yaşıl isterikası”ndan ciddi narahatdır. Kiyevdə və Harkovun ön cəbhə məhəllələrində bombalar partlayarkən LGBT yürüşlərinin keçirilməyə çalışılması, Ukrayna xalqının dəyərlər dünyası ilə Qərb yanaşması arasındakı ziddiyyətin bariz nümunəsidir.
Ukraynalıların Qərbə əsas iradları
-
Qərb rəsmiləri tez-tez Budapeşt Memorandumunu xatırladır. Bəs o halda, Ukraynanın “müttəfiqi” olduqlarını iddia edən dövlətlər 2014-cü ildə niyə sülhməramlı qüvvə göndərmədilər?
-
Rəsmi statistikaya görə, bu gün belə, Avropa İttifaqı Rusiya Federasiyasının üçüncü ən böyük ticarət tərəfdaşıdır. Üçüncü ölkələr üzərindən aparılan dolayı ticarəti də əlavə etsək, rəqəm qat-qat artır.
-
2022-ci ildə Qərb səfirlikləri Ukraynanı demək olar ki, tələsik şəkildə tərk etdi. Bayden administrasiyasının nümayəndələri açıq şəkildə “Ukrayna üç günə süqut edəcək” deyirdilər. Putin hücum edərsə, ABŞ-ın nə edəcəyi sualına Baydendən qəti cavab gəlmədi. Diplomatik korpusun Kiyevdən çıxması sanki Putinə “vur, amma NATO vətəndaşına toxunma” mesajı idi. Müharibənin ilk günlərində Qərb rəsmiləri Zelenskiyə ölkəni tərk edib sürgündə hökumət qurmağı belə təklif etmişdilər.
-
2023-cü ildəki uğursuz əks-hücum Ukrayna Baş Qərargahının deyil, Qərb siyasətçilərinin təzyiqi ilə, hazırlıqlar tamamlanmadan başlanmışdı. Hava hücumundan müdafiə sistemi, raket qalxanı, döyüş təyyarəsi, ağır PUA və ya hücum helikopteri dəstəyi olmadan həyata keçirilən zirehli hücum cəbhədə açıq-aşkar intihar idi. Üstəlik, orduda artilleriya, çoxlüləli raket sistemi (MLRS) və sursat çatışmazlığı hökm sürürdü.
-
Qərblə Ukrayna arasında bağlanan müqavilələr müttəfiqlikdən çox, istismar münasibətlərinə bənzəyir. Bu sistem Ukraynanı 18 yaşlı gənclərini “ət kütləsi” kimi cəbhəyə göndərməyə, sonra isə Soyuq Müharibə dövründən qalmış, səmərəsiz avadanlıqların borcunu nəsillərlə ödəməyə məcbur edir.
Qərbin strateji korluğu Çinə meydan açır
Ukraynalılar ağıllı insanlardır, bu vəziyyətin doğurduğu qəzəb dərin və köklüdür. Odur ki, onların Gürcüstanın yolunu tutması təəccüblü olmaz. Çin bu narazılığı fürsətə çevirərək Ukraynaya zəmanətlər, faizsiz kreditlər və sərmayə vədləri ilə yaxınlaşacaq.
Qərbin qısabaxışlılığı, təkəbbürü və neo-kolonial davranışı Ukraynalı veteranları və biznes çevrələrini labüd şəkildə əks cəbhəyə itələyir. Orada isə onları dərhal mənfəət gətirən, soyuq hesablanmış, amma “ədalətli” görünən təkliflər qarşılayır.
Qərb artıq strateji düşünmək qabiliyyətini itirib; onun yerini “dünyada sülh” istəyən, amma bunun bədəlini ödəməyə hazır olmayan çəhrayı saçlı idealistlər ordusu tutub.
Anton Qromov
Siyasi Elmlər üzrə mütəxəssis, Avrasiya Təhlükəsizliyi üzrə ekspert
Astraea Assosiasiyasının rəhbəri
Rusiya–Çin–Şimali Koreya münasibətləri və informasiya müharibələri üzrə ekspert